Οίαξ

Εγκαινιάζοντας μια καινούργια κατηγορία καταχώρησης λέξεων, την κατηγορία Επιμένων Ελληνικά, θα συγκεντρώνονται οι ανάλογες Ελληνικές λέξεις των ξενικών μορφών του τύπου «λέξεις-δάνεια» από άλλες γλώσσες!

Πρώτη περίπτωση η λέξη τιμόνι, η οποία όπως μπορούμε να φανταστούμε είναι δάνειο από το λατινικό temo, –onis  που σημαίνει άμαξα, άρμα. Πώς λέγεται όμως το τιμόνι στα ελληνικά;

οίαξ αρσενικό

  1. (αρχαιοπρεπές) το δοιάκι, η λαγουδέρα, η λαβή του πηδαλίου.
  2. (συνεκδοχικά) το πηδάλιο του πλοίου.

Αλλά όμως όπως έχουμε ξανασυναντήσει λέξεις που κρύβουν μέσα τους μιαν απίστευτη ιστορία, έτσι και η λέξη οίαξ κρύβει έναν ακόμα μοναδικό ελληνικό μύθο:

Ο Οίαξ ήταν αδελφός του Παλαμήδη και της Κλυμένης. Είχε πάρει μέρος στον Τρωικό πόλεμο και όταν οι Αχαιοί σκότωσαν τον αδελφό του, τον Παλαμήδη, θέλησε να ειδοποιήσει τον πατέρα του.Έγραψε το γεγονός αυτό πάνω σε ξύλινα κουπιά και τα έριξε στη θάλασσα. Όταν έφυγε από την Τροία, πήγε στην Πελοπόννησο και έπεισε τον Αίγισθο και την Κλυταιμνήστρα να σκοτώσουν τον Αγαμέμνονα, αλλά σκοτώθηκε και αυτός από τον Πυλάδη.

Ας ρίξουμε όμως και μια ματιά στην πλούσια όσο και μυστηριώδης ετυμολογία της λέξης όπως αναφέρεται στο λεξικό:

Η λέξη οἴαξ είναι παράγωγο σεαξ, πρβλ. πόρπᾱξ, τρόπηξ, ενός θέματος σε *-οη σε *-που μαρτυρείται στο φινοουγγρ. δάνειο από τη Βαλτική aisa «υποστήριγμα φορείου» (ΙΕ *oisā-, *oiso-). Στο ίδιο θέμα ανάγονται πιθανά και τα σλοβενικό oje, ojesa «τιμόνι», αρχ. ινδ. īsa «τιμόνι», αβεστ. aēsa «αλέτρι» και χετιττ. hišša, «τιμόνι». Στην Ελληνική η λέξη οἴαξ χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει αποκλειστικά το τιμόνι τού πλοίου (πρβλ. και λ.ιστός). Από το υποκοριστικό οιάκιον τού οἴαξ σχηματίστηκε με παρετυμολογική επίδραση τού διοικώ και ο τύπος δοιάκι.

Τέλος ο Οίακας (απο το Οίαξ) είναι ομάδα καλαθοσφαίρισης στην πόλη του Ναυπλίου!!

oiakas 2014-2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s