Yποβρύχιος

Ευχαριστούμε πάρα πολύ τον φίλο του ιστολογίου  Άγγελο, ο οποίος πρότεινε την λέξη υποβρύχιος, που παρουσιάζει ένα αδόκητο, περίπλοκο και πολυσύνθετο ετυμολογικό ενδιαφέρον! Αρχικά ας δούμε την σημασία της λέξης

  1. (γενικά) αυτός που βρίσκεται ή γίνεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, μέσα στο νερό.
  2. πλοίο κυρίως πολεμικό, ειδικά κατασκευασμένο και εξοπλισμένο, το οποίο μπορεί να πλέει και να μάχεται κάτω από την επιφάνεια τής θάλασσας.

Ετυμολογικά προφανής ρίζα είναι από το υπό- + βρύχιος <βαθύς>. Όμως το λεξικό αναφέρει:

Το επίθετο βρύχιος, καθώς και τα σύνθετα περιβρύχιος, υποβρύχιος, σχηματίστηκαν από το θέμα της αιτιατικής ενεστώτα υπόβρυχα (Οδ. ε, 319) που είναι ο αρχαιότερος τύπος αυτής της ομάδας λέξεων και που αργότερα (Αλεξανδρινή εποχή) χρησιμοποιήθηκε επιρρηματικά. Ως βάση αυτών των λέξεων θεωρήθηκε ένα αμάρτυρο ουσιαστικό *βρυξ «νερό,βυθός της θάλασσας». Ενδεχόμενος σημασιολογικός συσχετισμός της λέξης με το βρέχω* θα προϋπέθετε την ύπαρξη συνεσταλμένης βαθμίδαςρυ– < rστο *βρυξ (πρβλ. άγυρις < αγείρω). Τέλος η υπόθεση περί συνδέσεως της λ. με το βρυχώμαι* —από την έκφραση «κύμα βέβρυχε» (Ιλ. Ρ, 264) — προσκρούει τόσο σε σημασιολογικές δυσκολίες όσο και στη βραχύτητα τουυστο βρύχιος, εν αντιθέσει προς το βρυχώμαι όπου τουείναι μακρό και οφείλεται μάλλον σε παρετυμολογία.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s